İthal edilen etlerin de kaliteli olmadığına dikkati çeken Bayraktar, AB ve ABD’de kaliteli etlerin pahalı olduğunu, Türkiye’ye ucuz et geldiğini, oysa Türk çiftçisinin kalitesi yüksek et ürettiğini söyledi. Bayraktar, “Ödenen bu paraya çok daha kaliteli ve lezzetli etlerin ithal edilmesi gerekir. Bir de şu unutulmamalıdır ki ithalatla büyüyen bir ülke yoktur. İthalat bazılarını zenginleştirebilir fakat bir ülkeyi zenginleştirmez. Ülkeler üreterek, istihdam yaratarak, verimliliği artırarak, ihracat yaparak büyürler. Buna odaklanmamız gerekir. İthalat yanlışına saplanmamız gerekir” dedi.
Yine TÜİK verilerine göre; ithalatın başladığı Haziran 2010 tarihinde kilogramı yaklaşık 22,78 lira olan perakende dana eti fiyatının, 2012 Eylül ayı sonunda yüzde 6,1 oranında artarak, kilogramda 24,16 liraya yükseldiğini bildiren Şemsi Bayraktar, şunları söyledi:
“Bu dönemde, perakende koyun etinin kilogramı yaklaşık 22,42 lira iken, yüzde 14,5 artarak 25,68 lira, perakende sakatatın kilogramı 15,24 lira iken, yüzde 14,0 artarak 17,38 lira, perakende sosisin kilogramı 22,82 lira iken, yüzde 22,7 artarak 28,00 lira, perakende salamın kilogramı 25,40 lira iken, yüzde 9,1 artarak 27,70 lira, perakende sucuğun kilogramı ise 32,94 lira iken, yüzde 4,9 artarak 34,56 lira olmuştur.
Görüldüğü üzere, perakende fiyatları düşürmeye yönelik yapılan ithalat, istenilen etkiyi göstermemiş, fiyatlar düşmek yerine bilakis artmıştır. Buna karşın, üretici fiyatları düşmüştür. Ziraat Odalarımızdan topladığımız verilere göre; ithalatın başladığı 2010 Haziran ayında üreticilerin sattığı dana karkasın kilogramı 15,48 lira iken yüzde 3,89 azalarak 2012 Eylül ayı sonunda 14,88 lira olmuştur. Rakamlardan da görüleceği üzere ithalattan birileri kazançlı çıkmıştır, ancak kazananlar, ne üreticiler ne de tüketiciler olmuştur.”
İthalatta gümrük vergisi artışı
TZOB Genel Başkanı Bayraktar, gelinen noktada ithalatın, iç üretime zarar verdiğinin görüldüğünü, bundan dolayı, üreticileri koruma ve yapılan ithalatı azaltmaya yönelik kararlar alınmaya başlandığını, bunun sonucu olarak, canlı hayvan ve et ithalatında alınan gümrük vergisi oranlarının kademeli bir şekilde artırıldığını belirtti. Bu kapsamda atılan son adımın, geçtiğimiz ay sonunda yayımlanan Bakanlar Kurulu Kararı olduğunu bildiren Bayraktar, bu kararla birlikte, kasaplık canlı hayvanda ve 1 yaşından küçük kuzularda uygulanan yüzde 30 Gümrük Vergisi oranının, yüzde 40'a, ete uygulanan yüzde 75 Gümrük Vergisi oranının da yüzde 100'e çıkarıldığını hatırlattı.
Üreticinin maliyetlerinde önemli artışlar olduğuna dikkat çeken Bayraktar, şunları söyledi:
“Bilindiği üzere; yem fiyatları bu yıl çok yükseldi. Üreticiler geçen yıl arpanın tonuna 500 lira öderken, bu yıl 610 lira ödüyorlar. Yine aynı şekilde fiyatlar, buğday kepeğinde 420 liradan 550 liraya, ayçiçeği tohumu küspesinde 360 liradan 550 liraya, yemlik buğdayda 520 liradan 610 liraya, besi yeminde ise 630 liradan 720 liraya yükseldi. Arpa yüzde 22, buğday kepeği yüzde 31, ayçiçeği tohumu küspesi yüzde 52,8, yemlik buğday yüzde 17,3 ve besi yemi de yüzde 14,3 pahalandı.
Bunun yanında kaba yem açığı da ortaya çıkmıştır. Buğday üretiminin yaklaşık yüzde 40'ını sağlayan Doğu Anadolu ve İç Anadolu bölgelerinde ilkbahar yağışlarının yetersiz olması sonucu bitki gelişimi arzu edilen ölçüde gerçekleşmedi, buğday sap boyları kısa kaldı, saman veriminde düşüklük oldu. Dolayısıyla kaba yem olarak ağırlıklı samana dayalı besleme alışkanlığı olan birçok hayvan yetiştiricimiz düşen arza bağlı olarak saman bulmakta zorlanıyorlar. Bulanlar da talep nedeniyle yükselen fiyatlardan saman almak durumunda kaldılar. Yukarıda bahsedilen nedenlerle geçen yıl kilogramı ortalama 20-30 kuruştan satılan saman, bazı illerde Ağustos ayında 70 kuruşlara kadar çıktı. Saman dışında kaliteli kaba yem fiyatlarında da yükselme oldu. Özellikle yoncanın kilogramı geçen yıl ortalama 35-40 kuruş iken bu yıl bazı illerde 65-70 kuruşa kadar çıktı. Diğer bir alternatif kaba yem kaynağı mısır silajında geçen yıl ortalama 12-13 kuruş olan fiyat, bu yıl ortalama 18-20 kuruşlara kadar yükseldi.
Özellikle yemde meydana gelen artışlar üreticilerimiz açısından çok önem arz etmektedir. Artan yem fiyatlarıyla birlikte yüksek maliyetli bir üretim sürecine girilmiştir. Dolayısıyla yemdeki bu artışlar, piyasada şekillenecek fiyatlar ve hükümetimizin belirleyeceği destekleme politikaları yetiştiricilerin bundan sonraki süreçte ne yapacakları konusunda belirleyici olacaktır. Üreticiler zaten zor bir süreçten geçerken, ülkeye ucuz canlı hayvan ve hayvansal ürünün girişini kolaylaştıracak her türlü eylem ülke üretimini daha da sıkıntıya sokacaktır.
Bundan dolayı, üreticilerimizi rahatlatmaya yönelik atılmış bir adım olarak gördüğümüz canlı hayvan ve et ithalatında uygulanan gümrük vergisi oranlarının artırılması kararını sonuna kadar destekliyoruz. İç ve dış kaynaklı, ne tür baskılar olursa olsun, bu karardan geri adım atılmamasını bir zorunluluk olarak görüyoruz.”
Canlı hayvan ve et ithalatında gümrük vergileri yükseltilince, ithalat lobilerinin yine ayaklandığına dikkati çeken Bayraktar, şöyle devam etti:
“Canlı hayvan ve et ithalatının bu ülkeye nelere mal olduğu ortadadır. Hükümetimizden beklentimiz, ithalat lobilerinin telkinlerine, baskılarına karşı durmasıdır. Biz bunlara katiyen fırsat verilmemesini istiyoruz.
Bu lobiler tatlı ve kolay paraya alışmışlardır. İthalat lobileri ülkeyi, üreticiyi ve tüketiciyi değil kendi menfaatlerini düşünürler. Nitekim, bu lobiler, kararın ardından hemen kamuoyunda ‘bu kararla tüketici fiyatları artacak, et fiyatlarında tekrar eskiye dönülecek’ gibi, tüketiciyi de tedirgin edecek, desteksiz, mesnetsiz propagandaya başladılar.
Fiyatlar 2 lira artacak diye hayvancılığı bitirecek kararlar mı alınmalı?
Gıda, Tarım ve Hayvancılık Bakanımız Mehdi Eker de açıkladı, karar et fiyatlarını en fazla 2 lira artıracak. Yani ne yapılmalı? Perakende fiyatlar 2 lira artacak diye ülkemiz hayvancılığı tekrar sıkıntıya mı sokulmalı? Hayvancılığı bitirecek, milyonlarca insanın geçim kaynağını tehdit edecek kararlar mı alınmalı? Üç, beş kişi para kazanacak diye yanlışa mı gidilmeli? Bugün ülkemizde TÜİK verilerine göre 35,8 milyar dolarlık bir hayvan varlığı var. Bu, tehlikeye atılamayacak kadar büyük bir zenginliktir. Biz bunu büyütmeye çalışırken tehlikeye atılması doğru değil. Hükümetimizden beklentimiz bu serveti koruması ve daha da büyümesine yönelik her türlü tedbiri almasıdır.
Eğer bu kesimler, böyle korku yayarak, gümrük vergilerini düşürterek hayvancılığımızı geçmişte olduğu gibi yine içinden çıkılmaz bir duruma sokacaklarını ve kolay para kazanmaya devam edeceklerini sanıyorlarsa, kesinlikle yanıldıklarını bilmelerinde fayda vardır. Böyle olacağını sanmasınlar. Karşılarında, bu acı deneyimi daha önce yaşamış çiftçimizi ve onların yasal temsilcisi Türkiye Ziraat Odaları Birliği’ni bulacaklardır.
Türkiye’nin en büyük meslek ve çiftçi örgütü olan Ziraat Odaları, besilik ve kasaplık canlı hayvan ile et ithalatına kesinlikle karşıdır. Bundan dolayı, ithalatı zorlaştırıcı her kararı destekleyecek, sonuna kadar bu tür faaliyetlerin karşısında duracak ve haklı mücadelemizi sürdüreceğiz.”
Şemsi Bayraktar, Türkiye Ziraat Odaları Birliği olarak ithalat kararının alındığı ilk günden itibaren bu duruşlarından taviz vermediklerini, o dönem söyledikleri ilk şeyin, "Öncelikle ithalat kararından vazgeçilmeli, iç üretim desteklenmeli, maliyeti düşürücü (yem, canlı hayvan ve benzeri) tedbirler hayata geçirilmeli, ıslah çalışmalarına devam edilmelidir" önerisi olduğunu hatırlattı.
Bizim asıl beklentimiz ithalatın tamamıyla yasaklanmasıdır
Alınan kararla, bu önerilerinin hayatiyet bulmaya başlamasının üreticiler ve ülke hayvancılığı adına sevindirici bir gelişme olduğunu belirterek, “Bu yeterli midir? Hayır. Bizim asıl beklentimiz ithalatın tamamıyla yasaklanmasıdır” dedi.
Bayraktar, bundan ziraat odalarının halkın pahalı et tüketmesi istediğinin anlaşılmaması gerektiğini, tam tersine, üreticilerin, başta yem olmak üzere üretici maliyetlerinin düşürülmesini, verimliliğin artırılmasını, et ve sütte fiyatların istikrara kavuşturulmasını, üreticinin zarara uğramasının önlenmesini, tüketicinin de bu sayede hem sağlıklı hem de uygun fiyatla et ve süt tüketmesinin sağlanmasını istediklerini vurguladı.
Hayvancılıkta müdahale kurumu bir an önce, acilen kurulmalı
Ülkenin et ithal edebilir noktaya nasıl geldiğinin unutulmaması gerektiğini bildiren Bayraktar, şöyle devam etti:
“2008 yılında sütte yaşanan kriz, bu sürecin en kilit dönemini oluşturmuştur. İlerleyen dönemlerde tekrar aynı sıkıntıyı yaşamak istemiyorsak, öncelikle hayvancılıkta müdahale kurumunu bir an önce, acilen kurmalıyız. Et ve Balık Kurumu bünyesinde oluşturulması düşünülen bu kurumun faaliyete geçmesi, hayvancılığımız için zorunludur. Başbakan Recep Tayyip Erdoğan’a da ilettik. Başbakan’ın talimatına rağmen henüz yerine getirilmedi.
Gıda, Tarım ve Hayvancılık Bakanlığı’nın olumlu karşıladığı müdahale kurumu oluşturulmasına, bazı bakanlıkların engel olduğunu duyuyoruz. O bakanlıklarımızı da uyarıyorum. Sanırım bilgi eksikliği var. İthalatçı olmak istemiyorsak. Hayvanları kasaba göndermek istemiyorsak bu yapılmalı. Sonunda olan devlete oluyor. Düşük süt fiyatları nedeniyle damızlık hayvanlar kasaba gidince milyarlarca dolarlık besilik, kasaplık canlı hayvan ve et ithal edilmesi, yurtdışından damızlık hayvan satın alınması, hayvancılığın eski hale gelmesi ve işletmelerin yeniden kurulabilmesi için sıfır faizli krediler verilmesi gerekiyor.
Unutulmamalıdır ki, bunların hepsi, ülkemize ve Hazinemize yük demektir. Dünyanın önemli bir ekonomik darboğaz yaşadığı bu ortamda, ülkeyi böyle bir yükümlülüğün altına sokmak, asla doğru değildir. Ette ithalatçı olmak istemiyorsak, süt fiyatlarında da istikrarı sağlamamız, bunun için de müdahale kurumunu oluşturmamız şarttır.”
Süt/yem paritesi
Süt piyasasında ikinci istikrar unsurunun süt/yem paritesinde oluşan denge yani üreticinin yem alım gücü olduğunu anlatan Bayraktar, şunları kaydetti:
“Bundan dolayı süt/yem paritesi çok önemlidir. Uzmanlar, süt sığırcılığında süt/yem paritesinin 1,5’in altına düşmemesi, 2 civarında seyretmesi gerektiğini belirtmektedirler. Yani üreticimizin süt üretiminden para kazanabilmesi için, 1 kilogram süt sattığında, en az 1,5 kilogram yem alabilmesi gerekmektedir. Geçen aya kadar sütün 80 kuruş olduğu bir ortamda üreticilerimiz 85-90 kuruşa yem alıyordu. Yani zararına üretim yapıyorlardı. Biz üretici örgütleri olarak bu duruma itiraz ettik, fiyatın maliyet artışları dikkate alınarak yeniden revize edilmesi gerektiğini, aksi takdirde 2008 yılında yaşanan damızlık hayvan kesimlerinin tekrarlanabileceği uyarımızı yaptık.
Süt sanayicilerinin ve Bakanlığımızın da katıldığı toplantıda, çiğ sütün litre fiyatı, endişelerimiz dikkate alınarak 90 kuruş olarak revize edildi. Bakanlık da litre başına 4 ile 6 kuruş arası verdiği süt teşvik primini 10 kuruşa yükselteceği taahhüdünü verdi. Böylelikle fiyatlar, şimdilik maliyetleri karşılayabilecek noktaya geldi. Beklentimiz, fiyatlarda, üretici lehine istikrarlı seyrin devam ettirilmesi, bu konuda politikaların devreye alınmasıdır. Artık bu ülkede piyasa istikrarsızlığı nedeniyle bir baş damızlık hayvanın bile mezbahaya gönderilmesine tahammülümüz yoktur.
Biz artık hayvancılıkta, üretimin süreklilik arz etmesini, sektörün dünya pazarlarına açılmasını ve ülkemizin bu alanda dünyanın en önemli aktörlerinden biri olmasını istiyoruz. Nitekim, 2011 yılında süt üretimimiz rekor kırarak 15 milyon tonu aştı. Ancak, bu seviye de, kanımızca, yeterli bir seviye değildir. Türkiye boyutlarında bir ülke, yılda en az 25 milyon ton dolaylarında süt üretebilmelidir. Hedefimiz buna ulaşmaktır. Buna ulaşmanın tek yolu da üreticinin desteklenmesi ve piyasa istikrarın sağlanmasıdır.”
Kredilerdeki komisyon kesintisi
Şemsi Bayraktar, üreticilerin güncel olarak yaşadığı bir diğer konunun ise, Ziraat Bankası’nın kullandırdığı selektif (düşük faizli) kredilerde yapılan komisyon kesintisi olduğunu bildirdi.
Üreticilere kullandırılan kredilerden vadesi bitene kadar her yıl yüzde 1 oranında komisyon alındığını belirten Bayraktar, “Hükümetimiz, zor durumda olan üreticilerimize kolaylık sağlamak ve ülke içi üretimi artırmak için sıfır faizli kredi kullandırırken, bunun tersi hareket edilmesi, zor durumda olan ve ancak, her şeye rağmen ve inadına üretmek isteyen üreticilerimize karşı ticari beklenti içine girilmesi kabul edilebilir bir şey değildir. Komisyon peşinde olunmasını anlamakta güçlük çekiyorum. Bunu fevkalade yanlış buluyoruz. Bunu anlamakta zorluk çekiyoruz” dedi.
Ziraat Bankası yetkililerine buradan seslenmek istediğini belirten Bayraktar, “gelin bu komisyon kesintisinden vazgeçin, üreticilerimize siz de bir katkı sağlayın. Ticari hesap olarak bakmayın. Üretimi zora sokmayın, kolaylaştırın. Bu ülkede üretici kazandıkça, büyüdükçe siz de kazanıp, büyüyeceksiniz. Pasta büyüsün ki herkesin payı artsın. Lütfen komisyon kaldırılsın” diye konuştu.
Yapılması gerekenler
Bayraktar, ülke hayvancılığının daha da ileriye götürülmesi, önündeki engellerin kaldırılması, sorunların çözülmesi için yapılması gerekenleri ise şöyle özetledi:
“Canlı hayvan ve et ithalatı tamamen yasaklanarak ülke gündeminden çıkarılmalıdır.
Başta yem olmak üzere üretici maliyetleri düşürülmelidir. Bunun için bitkisel üretimin sorunlarını giderecek şekilde mazot, gübre, elektrik, tohum gibi temel girdilerin fiyatları kontrol altında tutulmalı ve bunların üzerindeki vergi yükleri en aza indirilmelidir.
Verimliliği artırmak için hayvan ıslahı çalışmaları son sürat devam etmelidir.
Yem bitkileri, süt teşvik primi ile besiciliğe verilen 300 liralık destek başta olmak üzere hayvancılık destekleri artırılmalıdır.
Et ve sütte fiyat istikrarının sağlanması ve sürdürülmesi için bir müdahale kurumu acilen oluşturulmalıdır.
Beslenmedeki ve sağlıklı nesillerin yetiştirilmesindeki önemi göz önünde bulundurularak hayvansal ürün tüketiminin artırılması için çaba sarf edilmelidir.
Hayvancılığa sağlanan selektif (düşük) ve sıfır faizli krediler artırılarak devam etmeli ve bu kredilerde komisyon ve benzeri kesintiler alınması önlenmelidir.
Bu yıl olduğu gibi gerekli olan hallerde üreticinin üretimini sürdürebilmesi için kredi ve diğer borçları yeniden yapılandırılmalı ve ertelenmelidir.”
Bayraktar, üreticilerin sorunlarının sadece üreticilerin sorunları sanılmaması gerektiğini bildirerek, “Şu asla unutulmamalıdır ki; üreticinin sorunu, aynı zamanda tüketicinin, aynı zamanda ülkenin sorunudur. Biz üretemezsek, Türkiye aç kalır” dedi